Is het veiliger? Een strategische keuze? Niets van dat alles, zo blijkt uit nieuw onderzoek. De bavianen lopen niet in een bepaalde volgorde achter elkaar aan om hun overlevingskansen te vergroten, maar lopen waar ze lopen, omdat ze simpelweg dicht bij hun vrienden willen blijven.
Dat schrijven onderzoekers in het blad Behavioral Ecology. In het onderzoek is een hoofdrol weggelegd voor in het wild levende beerbavianen (Papio ursinus).
In de rij
Van deze dieren is bekend dat ze zich vaak in heel gestructureerde rijen – ook wel processies genoemd – door hun leefgebied verplaatsen. Onduidelijk is echter waarom ze dat doen. Daar is eerder wel onderzoek naar gedaan, maar dat leverde behoorlijk tegenstrijdige resultaten op. Sommige studies suggereren bijvoorbeeld dat individuele bavianen een geheel willekeurige positie in de rij innemen. Ondertussen zijn er ook studies die erop hinten dat bavianen zich niet willekeurig, maar strategisch positioneren, waarbij kwetsbare individuen een plekje in het midden van de rij zoeken, om zo hun overlevingskansen te vergroten.
Onwillekeurige volgorde
Om meer duidelijkheid te scheppen, hebben onderzoekers de beerbavianen nu nog eens onder de loep genomen. Ze bestudeerden over een periode van 36 dagen 78 bavianen-processies. Al snel ontdekten de onderzoekers dat de volgorde waarin de bavianen zich verplaatsten niet willekeurig was.
Waarom?
Maar waarom reizen de bavianen dan in een specifieke volgorde? De onderzoekers bedachten daar vier verschillenden verklaringen voor en toetsten deze. De eerste verklaring voor de vaste volgorde waarin de bavianen zich verplaatsen, stelt dat de geordende rijen bedoeld zijn om kwetsbare individuen te beschermen, door deze een plekje in het midden van de rij te geven. De tweede verklaring stelt dat de vaste volgorde voortkomt uit het feit dat dominante bavianen altijd voorop lopen en de groep leiden. Terwijl de derde juist stelt dat ondergeschikte bavianen voorop lopen, omdat die positie ze een betere toegang tot voedsel geeft. Een vierde verklaring is dat de volgorde niet gedicteerd wordt de status van individuele bavianen of een poging de zwakkeren te beschermen, maar juist door de onderlinge sociale banden.
Vrienden
En die laatste verklaring lijkt – toch wel enigszins verrassend – hout te snijden. “Opvallend genoeg draait de vaste volgorde waarin deze bavianen zich bewegen niet om het vermijden van gevaar – zoals bij prooidieren die zich in het midden van hun groep positioneren – of om betere toegang tot voedsel of water – zoals bij zebra’s op de savanne,” legt onderzoeker Andrew King uit. “In plaats daarvan draait het puur om wie hun sociale partners zijn. Ze bewegen zich simpelweg met hun vrienden voort en dat levert een vaste volgorde op.”
Geen echte leiders, toch vooraan
Het leidt ertoe dat de hoger geplaatste bavianen, met een rijker sociaal netwerk, in het midden van de rij lopen, terwijl de lager geplaatste bavianen juist vooraan of achteraan terug te vinden zijn. “Tijdens groepsverplaatsingen – bijvoorbeeld op weg naar een bekende slaapplaats – is het waarschijnlijk dat de bavianen in de groep al weten waar ze naartoe gaan,” legt King uit. “De bavianen die vooraan lopen, zijn dus niet echt de leiders; ze bevinden zich gewoon toevallig aan kop.”
De geordende rijen waarin bavianen zich verplaatsen, dienen opvallend genoeg op zichzelf dus geen hoger doel – zoals betere overlevingskansen – maar zijn een bijproduct van de sociale contacten van de baviaan. “We weten dat sterke sociale banden belangrijk zijn voor bavianen – deze worden in verband gebracht met een langer leven en meer nageslacht,” vertelt onderzoeker Marco Fele. “De volgorde waarin de bavianen reizen, is simpelweg een bijproduct van deze relaties, niet een strategie die op zichzelf voordelig uitpakt.”
