Een tegenvallende week voor NASA: Artemis II moet terug naar de hangar vanwege een heliumprobleem, waardoor de bemenste maanmissie opschuift naar april. En dan is er ook nog het vernietigende oordeel over Boeing’s Starliner capsule, dat nu officieel als ongeluk van de zwaarste categorie is geclassificeerd.
Het had de week moeten zijn waarin NASA definitief groen licht gaf voor de eerste bemenste maanmissie in meer dan vijftig jaar. In plaats daarvan werd afgelopen week duidelijk dat zowel het Artemis II-programma als het commerciële ruimtevaart Starliner van Boeing technisch flinke mankementen vertoont. De SLS-raket moet terug naar de hangar en Boeing Starliner blijkt veel gevaarlijker te hebben geflirt met een ramp dan eerder toegegeven.
Artemis II: heliumprobleem dwingt tot rollback
Binnen een week ging de stemming op NASA’s Kennedy Space Center in Florida van euforie naar diepe teleurstelling. Op 19 februari leek alles nog op rolletjes te lopen tijdens de tweede ‘wet dress rehearsal‘; een generale repetitie tot aan lancering zelf. De raket werd succesvol volgetankt met zo’n 2,65 miljoen liter vloeibare brandstof – supergekoelde en vloeibaar gemaakt waterstof en zuurstof – en de countdown werd tot op 29 seconden voor de gesimuleerde lancering succesvol doorlopen. Het was de opmaat naar de geplande lancering begin maart, eerder al met een maand uitgesteld door eerdere problemen. De vierkoppige crew – NASA astronauten Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en CSA astronaut Jeremy Hansen – begon op 20 februari dan ook wederom aan de verplichte twee weken durende quarantaine in Houston.
Maar nog geen 24 uur later sloeg het noodlot alsnog toe. Tijdens een routineoperatie om het systeem opnieuw onder druk te zetten, bleek de heliumtoevoer naar de bovenste trap van de SLS-raket geblokkeerd. NASA directeur Jared Isaacman liet weten dat het probleem lijkt op een fout die ook tijdens Artemis I opdook: “Potentiële oorzaken variëren van een filter in de grondverbinding tot een defecte terugslagklep in de raket zelf. Wat de oorzaak ook is, reparatie is alleen mogelijk in de Vehicle Assembly Building (VAB),” aldus Isaacman. De VAB is de hangar op enkele kilometers afstand van het lanceerplatform 39B waar de SLS raket zich nu bevindt, daar in de maanden tot eind januari eind assemblage doorstond en van op de Crawler-transporter-2 weggereden werd richting lanceerplatform, een tocht van nabij 12 uur.
Gisteren, zondag, maakte NASA officieel bekend dat de raket, mits de weersomstandigheden dit toegestaan, mogelijk al morgen, dinsdag, teruggereden zal worden naar de VAB. De vier astronauten zijn inmiddels – wederom – ontslagen uit quarantaine. De geplande lanceerperiode in maart (6-9 maart en 11 maart) is daarmee definitief van de baan. NASA hoopt nu op de volgende lanceermogelijkheden: 1 april, 3-6 april of 30 april. “Mits wij snel de voorbereidingen voor de rollback weten te doorlopen, behouden wij de beoogde lanceermogelijkheid in april,” schrijft NASA hierover in een blogpost.
As an update to my earlier post.
– The ICPS helium bottles are used to purge the engines, as well as for LH2 and LOX tank pressurization. The systems did work correctly during WDR1 and WDR2.
– Last evening, the team was unable to get helium flow through the vehicle. This… https://t.co/Qte3nEXwQb
— NASA Administrator Jared Isaacman (@NASAAdmin) February 21, 2026
Boeing Starliner officieel Type A-ongeluk: “We hadden bijna een verschrikkelijke dag gehad”
Naast het Artemis-nieuws kwam NASA afgelopen week ook met vernietigende conclusies over de eerste bemenste testvlucht van Boeing Starliner (CFT) uit juni 2024. De capsule maakt deel uit van NASA’s commercial crew program, waar SpaceX’ Crew Dragons de concurrende en vooralsnog enige succesvolle wederhelft van uitmaakt; uitbesteedde transporten van astronauten naar en van het ISS. In een persconferentie op 19 februari werd duidelijk dat de missie veel ernstiger problemen vertoonde dan NASA eerder deed voorkomen. De Starliner-capsule, met astronauten Suni Williams en Butch Wilmore aan boord, verloor tijdens de nadering naar het ISS tijdelijk de volledige controle over zijn oriëntatie en baan. Pas na het verhelpen van een reeks storingen aan de vele stuwraketjes geplaatst rondom het vaartuig, kon de controle worden teruggekregen en kon er succesvol worden aangekoppeld aan het ISS.
“We hebben bijna een verschrikkelijke dag meegemaakt,” bekende NASA’s Amit Kshatriya tijdens de persconferentie. Uit een onafhankelijk onderzoek, dat achttien maanden in beslag nam na de missie en recent werd afgerond, blijkt dat NASA destijds bewust besloot de missie niet als zwaar ongeluk te classificeren uit vrees voor de reputatie van het Starliner-programma. “Politieke belangen hadden een onevenwichtige invloed op operationele beslissingen,” aldus NASA directeur Isaacman, die sprak van een “cultuur van wantrouwen” die zich nooit meer zou mogen herhalen.
“Houston, we’ve had a problem…” (Jim Lovell, Apollo 13)
NASA classificeert fouten en problemen met een viertal letters; A (de zwaarste in zijn soort) tot en met D. De classificatie hangt af van de ernst van het letsel en de financiële schade.
-
Type A: De zwaarste categorie. Denk aan een dodelijk ongeval, blijvende volledige arbeidsongeschiktheid, het verlies van een ruimtevaartuig, óf schade en missiekosten van 2 miljoen dollar of meer.
-
Type B: Ernstig, maar minder zwaar dan A. Bijvoorbeeld blijvende gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid, ziekenhuisopname van drie of meer personen, of een schadepost tussen de 500.000 en 2 miljoen dollar.
-
Type C: Aanzienlijk letsel met ziekenhuisopname van één of twee personen, of schade tussen de 50.000 en 500.000 dollar.
-
Type D: De lichtste categorie. Het gaat om letsel dat wel geregistreerd moet worden, maar niet onder C valt, of schade tussen de 20.000 en 50.000 dollar.
Alles wat net onder deze grenzen blijft, maar wel potentiële gevaarlijke omstandigheden laat zien, wordt vaak een ‘close call’ genoemd.
Nu is de missie alsnog geclassificeerd als een ‘Type A-mishap’, dezelfde zwaarste categorie als de rampen met de spaceshuttles Challenger en Columbia. Het betekent dat er sprake was van een potentieel catastrofale situatie met verlies van controle over het voertuig en aanzienlijke financiële schade. Williams en Wilmore verbleven uiteindelijk negen maanden in plaats van tien dagen in de ruimte en keerden pas in maart 2025 terug met een SpaceX Crew Dragon. Starliner vloog autonoom, zonder astronauten terug. Voordat Boeing opnieuw astronauten mag vervoeren, moeten de problemen bij de bron worden aangepakt en algeheel verholpen zijn.
Vooruitblik
Met een Artemis II-raket die terug moet naar de VAB en een Starliner die voorlopig aan de grond staat, staat NASA voor flinke uitdagingen. Hoewel het overheidsorgaan hoopt Artemis II alsnog in april te kunnen lanceren, hangt dat af van hoe snel het heliumprobleem is verholpen. Tegelijkertijd moet het vertrouwen in Boeing als tweede leverancier voor transport richting het ISS worden hersteld. De komende weken zullen uitwijzen of NASA erin slaagt deze dubbele tegenslag te boven te komen.
Houd onze themadossiers Artemis , De nieuwe ruimtewedloop of Astronauten in de gaten en blijf op de hoogte van deze ontwikkelingen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
