Anaconda’s zijn al 12,4 miljoen jaar reusachtig lang

Nieuwe fossielen uit Venezuela laten zien dat anaconda’s al minstens 12,4 miljoen jaar ongeveer net zo groot zijn als nu.

Een internationaal onderzoeksteam geleid door de University of Cambridge bestudeerde slangenfossielen uit de Venezolaanse staat Falcón. Daar maten zij 183 versteende wervels afkomstig van 32 verschillende anaconda’s.

Met behulp van de grootte van de wervels konden de onderzoekers berekenen hoe lang de dieren waren: ongeveer vier tot vijf meter. Dat is vergelijkbaar met moderne anaconda’s. De resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift Journal of Vertebrate Paleontology.

Warmer klimaat

De fossielen zijn ongeveer 12,4 tot 5,3 miljoen jaar oud. In die tijd was het klimaat warmer dan nu, waren er uitgebreidere moerassen en was er veel voedsel beschikbaar. Daardoor waren veel diersoorten groter dan hun moderne ‘verwanten’. Om een voorbeeld te noemen: sommige kaaimansoorten konden tot wel twaalf meter lang worden. Ook waren er gigantische zoetwaterschildpadden met een schild van soms meer dan drie meter lang.

Hoofdonderzoeker Andrés Alfonso-Rojas laat weten: “Andere soorten, zoals reuzenkrokodillen en reuzenschildpadden, zijn sindsdien uitgestorven. Dat komt waarschijnlijk doordat het kouder werd en leefgebieden begonnen te krimpen. Anaconda’s hebben echter hun reusachtige formaat vast weten te houden. Dat is heel bijzonder.”

Om de lengte van de fossiele slangen te bepalen keken de onderzoekers naar de afzonderlijke wervels. Daar is een belangrijke reden voor: de grootte van een wervel zegt veel over de totale lichaamslengte. Door de metingen van de 183 fossiele wervels te combineren met gegevens van andere fossiele vindplaatsen in Zuid-Amerika kregen de onderzoekers een betrouwbaar beeld van de werkelijke lengte van de dieren. In totaal hebben anaconda’s meer dan 300 ruggenwervels.

Stamboom

Alfonso-Rojas controleerde de uitkomsten met een tweede onderzoeksmethode die bekendstaat als ‘ancestral state reconstruction’. Daarbij wordt de stamboom gebruikt om te berekenen hoe groot de voorouders van een soort waren. Ook uit deze berekening kwam naar voren dat anaconda’s al bij hun ontstaan gemiddeld vier tot vijf meter lang waren.

Alfonso-Rojas: “Door de fossielen te meten zagen we dat anaconda’s, kort nadat ze ongeveer 12,4 miljoen jaar geleden in tropisch Zuid-Amerika verschenen, al een groot lichaam ontwikkelden. Sindsdien is hun lengte niet meer veranderd.” Met andere woorden: zodra de anaconda op het toneel verscheen deed hij dat meteen in reuzenvorm.

Die conclusie verraste de onderzoekers. Tot nu toe dachten veel wetenschappers dat anaconda’s in het warmere verleden waarschijnlijk zeven of acht meter lang waren, vooral omdat specifiek slangen gevoelig zijn voor temperatuurschommelingen. “Dit is een verrassend resultaat, omdat we verwachtten dat anaconda’s vroeger zeven of acht meter lang waren,” zegt Alfonso-Rojas. “Maar we hebben geen enkel bewijs daarvoor gevonden. Integendeel: het onderzoek bewijst dat ze vroeger net zo lang waren als dat ze nu zijn.”

Uitzondering

Dat anaconda’s al miljoenen jaren reusachtig lang zijn maakt ze tot een interessant onderwerp voor vervolgonderzoeken. Hun geschiedenis laat zien dat sommige grote soorten zich goed aan kunnen passen aan veranderende omstandigheden, zonder daarbij hun enorme formaat te verliezen.

Daaruit blijkt dat die ‘universele krimpregel’, die beschrijft dat veel diersoorten uiteindelijk kleiner worden naarmate de temperatuur afneemt, dus ook uitzonderingen kent. Daarnaast helpt het onderzoek ook om in het algemeen beter te begrijpen hoe externe omstandigheden, zoals het klimaat, precies een diersoort kunnen vormen.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Resten van een gigantische slang ontdekt in India  en Schotse fossiele hagedis onthult onverwachte slangachtige trekken . Of lees dit artikel: Opwinding op Barbados: kleinste slang ter wereld duikt na bijna 20 jaar weer op .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: