De menselijke stem is een krachtig medium, dat blijkt maar weer eens. Wij zijn in staat honden te laten wankelen op hun poten zonder ze aan te raken. Vooral boze vocalen hakken erin en stellen het evenwicht van de dieren op de proef.
Nieuw onderzoek van de Universiteit voor Diergeneeskunde in Wenen laat zien dat honden minder stabiel staan na een menselijke tirade. Een stabiele houding is cruciaal voor mens en dier. Zonder goed evenwicht kunnen we niet stilstaan, lopen of soepel bewegen zonder te vallen. Het lichaam gebruikt daarvoor allerlei informatie: wat we zien, wat onze spieren voelen en waar onze ledematen zich bevinden.
Bij mensen is de afgelopen jaren duidelijk geworden dat ook geluid een rol speelt. Schelle, hoge tonen kunnen ons uit balans brengen, terwijl zogeheten white noise juist stabiliserend kan werken. Witte ruis is een constant, monotoon geluid dat alle hoorbare frequenties bevat met gelijke intensiteit. Je kunt het vergelijken met het ruisen van een tv zonder signaal, een ventilator of de branding van de zee.
Brave hond op de meetplaat
Maar hoe zit dat bij dieren? Daar was tot nu toe nauwelijks onderzoek naar gedaan. “We weten verrassend weinig over de invloed van externe geluiden op het evenwicht van dieren”, vertellen gedragswetenschapper Nadja Affenzeller en haar collega’s. Tijd dus voor een experiment met een alledaags, maar emotioneel beladen geluid: de menselijke stem.
De onderzoekers testten 23 honden die bij mensen in huis leefden. De dieren kregen de opdracht om rustig te blijven staan op een speciale drukgevoelige meetplaat. Dit apparaat is in staat om minuscule verschuivingen in het zwaartepunt van het lichaam te registreren en te vertalen naar vijf meetwaarden die samen iets zeggen over balans en stabiliteit.
Uit balans
Tijdens het staan kregen de honden verschillende geluiden te horen: afwisselend een blije menselijke stem, een boze stem of helemaal geen geluid. De honden kenden de stemmen niet en ze waren vooraf opgenomen. Eerdere ervaringen met een bepaalde persoon konden dus geen rol spelen in de uitkomst van het onderzoek. Het duidelijkste effect trad op bij de boze stemmen.
De zogeheten support surface nam flink toe vergeleken met de stille toestand. Dit is het oppervlak waarover het zwaartepunt van de hond heen en weer bewoog. “Een grotere support surface betekent dat een hond meer lichaamsbewegingen nodig heeft om overeind te blijven”, leggen de onderzoekers uit. Met andere woorden: de hond raakt uit balans.
Verrassende reactie op vrolijkheid
Bij de andere vier meetwaarden kwam er geen duidelijk effect van blije of boze stemmen uit de test rollen. Maar toen het team dieper in de individuele gegevens dook, zagen ze iets opvallends gebeuren: individuele honden reageerden erg verschillend op hetzelfde geluid.
Bij vrolijke stemmen raakte 57 procent van de honden juist méér uit balans. De overige 43 procent vertoonde het tegenovergestelde effect: zij werden stabieler en gingen minder bewegen op de meetplaat. Dit kan wijzen op freezing, een soort bevriezingsreactie waarbij het dier even stilvalt. Boze stemmen zorgden bij 30 procent van de honden voor de heftigste destabilisatie die in het hele experiment werd gemeten. De overige 70 procent liet geen duidelijke verandering in stabiliteit zien, maar ook geen stabiliserend effect.
Arousal
Hoe interpreteren we deze informatie? De onderzoekers denken dat emotionele opwinding de motor is achter deze uiteenlopende reacties. “Zowel boze als blije stemmen kunnen emotionele arousal (activatie van het centrale en autonome zenuwstelsel, red.) oproepen. Dat kan het evenwicht verstoren, maar ook juist tijdelijk stabiliseren”, schrijven ze.
Waarom sommige honden bevriezen bij een vrolijke stem, blijft voorlopig een vraagteken. Mogelijk bereiden ze zich onbewust voor op een beweging en zijn ze bijvoorbeeld van plan om naar de spreker toe te tippelen. Toekomstig onderzoek moet uitwijzen of eerdere ervaringen, training of persoonlijkheid bepalen hoe een hond reageert.
Maar voor nu geldt: menselijke stemgeluiden laten honden duidelijk niet koud. De impact wordt in hun hele lichaam gevoeld en brengt hen letterlijk uit balans.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Kinderen die met honden opgroeien lopen minder vaak deze lastige ziekte op en Al zeker 20.000 jaar zijn honden onze trouwe maatjes: ze gingen zelfs toen al mee de wereld over. Of lees dit artikel: Weten honden of jij een aardig mens bent of niet? Nieuwe studie betwijfelt ‘zesde zintuig’.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
