Wanneer een roofvogel uit een ecosysteem verdwijnt, is er meer dan één diersoort weg. Ook de jachtrelaties waarin die soort een rol speelde verdwijnen. Het verlies van soorten kan daardoor leiden tot een veel grotere afname van de totale hoeveelheid jachtrelaties in een voedselweb dan je op basis van aantallen zou verwachten.
Dat blijkt uit een analyse van honderden voedselwebben wereldwijd. Biodiversiteit bepaalt dus niet alleen hoeveel soorten er zijn, maar vooral hoe veel en hoe divers de eetrelaties in een ecosysteem zijn.
Onderzoekers van de University of Waikato analyseerden 318 voedselwebben in zeeën, meren, rivieren en bodems. Samen bevatten die netwerken meer dan 144.000 geregistreerde eetrelaties tussen organismen. Ze onderzochten hoe het aantal interacties tussen roofdieren en prooien samenhangt met de soortenrijkdom van een ecosysteem.
Meer diversiteit, veel meer jachtrelaties
Voedselwebben blijken niet lineair mee te groeien met biodiversiteit. In soortenrijkere systemen ontstaan onevenredig veel meer roofdier-prooirelaties dan je op basis van het aantal soorten zou verwachten.
In het model van de onderzoekers bevatten de meest soortenrijke voedselwebben tientallen keren meer predatie-interacties dan de systemen met weinig soorten. Elke extra soort draagt dus niet alleen bij aan het aantal, maar vergroot ook het aantal verbindingen tussen organismen in het voedselweb.
Waarom sommige roofdieren zo belangrijk zijn
De verklaring ligt in de manier waarop roofdieren hun prooien verdelen. In soortenarme systemen overlappen dieetkeuzes sterk: meerdere roofdieren jagen op dezelfde prooien en beperken elkaar in hun effect. In systemen met meer soorten ontstaat vaker specialisatie. Verschillende roofdieren richten zich op verschillende prooien, waardoor het netwerk van interacties sterk uitbreidt. Daardoor groeit het aantal eetrelaties sneller dan het aantal soorten.
Een tweede factor versterkt dit effect. In voedselwebben met meerdere trofische lagen, de verschillende niveaus in een voedselketen, van planten tot toppredatoren, worden organismen op meerdere manieren met elkaar verbonden omdat roofdieren zelf ook weer door grotere roofdieren worden gegeten. Daardoor neemt het aantal interacties nog sterker toe. Elke extra laag bovenin de voedselketen vergroot de druk die door het hele systeem wordt doorgegeven.
Wat er gebeurt als soorten verdwijnen
Diezelfde logica werkt omgekeerd. Wanneer soorten verdwijnen, gaan niet alleen die soorten verloren, maar ook de unieke eetrelaties waarin zij een rol speelden. In soortenrijke systemen kan het verdwijnen van één soort relatief veel interacties uit het netwerk verwijderen. De onderzoekers schatten daarom dat het halveren van de biodiversiteit kan leiden tot een verlies aan predatie-interacties dat veel groter is dan 50 procent, in sommige modelscenario’s oplopend tot ongeveer een factor vier.
Het effect verschilt per ecosysteem. In rivieren en meren speelt vooral de mate van specialisatie tussen roofdieren een grote rol. In zeeën en bodems is juist de aanwezigheid van meerdere trofische lagen belangrijker. Ondanks die verschillen blijft een patroon overeind: het aantal interacties in een voedselweb houdt niet lineair verband met het aantal soorten.
Meer dan een soortenlijst
Dit onderzoek laat vooral zien dat biodiversiteit niet alleen gaat over hoeveel soorten ergens leven, maar vooral over hoe die levensvormen met elkaar verbonden zijn. Een ecosysteem is geen lijst van soorten, maar een netwerk van relaties. En dat netwerk kan sneller instorten dan op basis van soortenverlies zou worden verwacht.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
