Een Australische tech-ondernemer heeft met behulp van AI een mRNA-vaccin ontworpen voor zijn stervende hond, die vervolgens in remissie ging. Dat las je de afgelopen dagen althans op sociale media. Maar achter de feelgood-posts schuilt een complexer verhaal over overhype en de trage realiteit van kankeronderzoek.

Het is het soort verhaal dat gemaakt lijkt te zijn voor viraal succes. Een man met een stervende hond, een ChatGPT-abonnement en geen greintje biologiekennis ontwerpt een gepersonaliseerd mRNA-kankervaccin en het werkt. Binnen een maand krimpt een tumor. De hond springt weer vrolijk over hekken en iedereen zingt hand in hand kumbaya. OpenAI-medeoprichter Greg Brockman deelt het op sociale media. DeepMind-CEO Demis Hassabis ook. Elon Musk zegt dat dit “nog maar het begin” is. De koppen schrijven zichzelf: “Man geneest hond met AI.”

Maar als je voorbij de hype kijkt, stuit je snel op een genuanceerder beeld. Kort samengevat: nee, we hebben kanker nog niet ‘opgelost’.

Wat er daadwerkelijk is gebeurd

De feiten eerst. Paul Conyngham (42) is ingenieur in elektrotechniek en computertechniek, medeoprichter van het Australische AI-adviesbedrijf Core Intelligence Technologies en voormalig directeur van de Data Science and AI Association of Australia. Hij heeft zeventien jaar ervaring in machine learning en data science, maar heeft geen enkele achtergrond in biologie of geneeskunde.

In 2019 adopteerde hij Rosie, een kruising tussen een Staffordshire Bull Terrier en een Shar Pei, uit een asiel in Sydney. In 2024 kreeg Rosie de diagnose agressieve mastcelkanker. Het is de meest voorkomende huidkanker bij honden en doorgaans ongeneeslijk via conventionele behandeling. Chirurgie, chemotherapie en immunotherapie vertraagden de groei, maar de tumoren krompen niet. Dierenartsen gaven haar één tot zes maanden.

Conyngham, ten einde raad, zette ChatGPT in als onderzoeksassistent. Het model stelde immunotherapie voor en verwees hem naar het Ramaciotti Centre for Genomics aan de University of New South Wales (UNSW), waar hij zo’n 3.000 Australische dollar betaalde voor genomische sequencing van zowel Rosie’s gezonde DNA als haar tumor-DNA.

Vervolgens gebruikte hij AlphaFold, het programma van Google DeepMind dat eiwitstructuren kan voorspellen (en dat in 2024 de Nobelprijs voor Scheikunde in de wacht sleepte), om de gemuteerde eiwitten te modelleren en te identificeren welke neo-antigenen het meest geschikt waren als vaccindoel.

Het resultaat was een mRNA-sequentieformule. Páll Thordarson, een IJslandse expert in de nanogeneeskunde, bouwde hieruit het fysieke vaccin in minder dan twee maanden. Rachel Allavena, hoogleraar immunotherapie bij honden aan de University of Queensland, diende het vaccin toe; zij beschikte als enige over de vereiste ethische goedkeuring voor experimentele dierbehandelingen. Conyngham reed tien uur naar Gatton, Queensland, voor de eerste injectie in december 2025. Een booster volgde in januari 2026.

Het resultaat medio maart 2026: volgens Conyngham is een tumor op Rosie’s poot met zo’n 75 procent gekrompen. Rosie is volgens de ondernemer ook zichtbaar actiever: ze jaagt weer konijnen na en springt over hekken, zo vertelt hij aan de krant The Australian. Eén tumor kromp echter niet. Conyngham werkt aan een tweede versie.

Wat er niet klopt aan de framing

Laten we beginnen met het woord dat het vaakst opduikt in de virale verspreiding van dit verhaal: “genezen.” Conyngham zelf spreekt deze framing tegen. “Ik heb geen illusie dat dit een genezing is”, vertelde hij expliciet aan The Australian.

Het gaat hier dan ook om één hond, één tumor die reageerde (een andere niet) en nul wetenschappelijke controle. Er is geen peer-reviewed publicatie. Er is geen controlegroep. Er is geen manier om vast te stellen of het mRNA-vaccin de krimp veroorzaakte, of dat de reeds lopende conventionele immunotherapie, resteffecten van chemotherapie, of zelfs spontane remissie (die bij mastceltumoren soms wel degelijk kan voorkomen) de verklaring is.

Dat laatste punt verdient nadruk. Egan Peltan, medeoprichter van een biotech-startup, merkte op sociale media op dat Rosie gelijktijdig immunotherapie ontving. Daardoor is het, wetenschappelijk gezien, simpelweg onmogelijk om het effect van het mRNA-vaccin te isoleren. Het is alsof je twee medicijnen tegelijk neemt en concludeert dat het nieuwe middel werkt, zonder te weten wat het oude al deed.

Leestip: Aantal borstkankergevallen neemt snel toe: zes risicofactoren die een rol spelen

De AI deed minder dan je denkt

In de mediastorm werd het verhaal samengevat als “AI ontwerpt kankervaccin”. Dat wekt de indruk dat de technologie het denkwerk deed. De werkelijkheid is prozaïscher.

ChatGPT deed dienst als een heel goede zoekmachine en brainstormpartner. De chatbot hielp Conyngham om door biomedische literatuur te navigeren die hij in zijn eentje nooit zou begrijpen, raadde immunotherapie aan en verwees hem naar de juiste universiteit. Dat is krachtig, maar het is fundamenteel iets anders dan “een vaccin ontwerpen”.

In principe had alles wat Conyngham deed ook zonder ChatGPT gekund. Het echte grote werk, namelijk het correct selecteren van neo-antigenen, het ontwerpen van de mRNA-sequentie, het produceren van lipide-nanodeeltjes en het toedienen onder ethische goedkeuring, werd gedaan door gevestigde wetenschappers. AI versnelde simpelweg de toegang; het verving de experts niet.

De verborgen kosten

In veel berichten wordt het bedrag van 3.000 dollar genoemd. Dat is echter enkel de prijs van de DNA-sequencing. De wetenschappers van UNSW en UQ werkten grotendeels uit academische interesse mee, niet op commerciële basis. Zonder die welwillendheid zou alleen al de productie van mRNA-nanodeeltjes een veelvoud hebben gekost.

Het maken van een gepersonaliseerd vaccin is per patiënt tijdrovend en duur. Voor mensen schatten wetenschappers de kosten van vergelijkbare behandelingen op 100.000 dollar per persoon of meer. En dan nog is er geen garantie dat ze zouden werken.

Gepersonaliseerde mRNA-kankervaccins zijn dan ook geen nieuwe uitvinding. Moderna en Merck testen al jaren hun gezamenlijk ontwikkelde melanoomvaccin in combinatie met het immunotherapiemiddel Keytruda. In januari 2026 kwamen zij met vijfjaarsresultaten van een fase IIb-trial: er was een risicoreductie van 49 procent op terugkeer van kanker of overlijden. Fase III-trials voor melanoom en niet-kleincellige longkanker lopen. BioNTech en Genentech testen vergelijkbare vaccins voor alvleesklierkanker.

Die menselijke trials moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen, gecontroleerde opzetten en jarenlange follow-ups. Een enkele hond met een positief resultaat, al dan niet te danken aan een vaccin, is hoe ontroerend het ook klinkt, geen vervanging voor dat bewijs. Maar het is wel een verdomd goed verhaal.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Krijg je straks een kankervaccin op maat? Door deze AI is het misschien geen sciencefiction meer en Onverwachte ontdekking brengt kankervaccin stapje dichterbij: mRNA-prik zet immuunsysteem aan het werk. Of lees dit artikel: Ben je kleurenblind? Dan kun je het belangrijkste waarschuwingssignaal van blaaskanker vaak niet zien.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: