Nieuw onderzoek van Dartmouth College toont aan dat kunstmatige intelligentie (AI) op grote schaal opiniepeilingen kan beïnvloeden: het doorstaat elke kwaliteitscontrole, imiteert echte ‘levende’ mensen en manipuleert resultaten zonder een spoor achter te laten.
De bevindingen, die gepubliceerd zijn in de Proceedings of the National Academy of Sciences, laten zien hoe kwetsbaar peilingen zijn geworden. In de zeven belangrijkste landelijke peilingen in de VS die voorafgaand aan de verkiezingen werden gehouden, zou het toevoegen van slechts 10 tot 52 AI-respondenten de voorspelde uitkomst hebben omgedraaid.
Uitbuiting door buitenlandse mogendheden
Buitenlandse tegenstanders zouden deze zwakte gemakkelijk kunnen uitbuiten: het inzetten van bots werkt zelfs wanneer ze geprogrammeerd zijn in het Russisch, Mandarijn of Koreaans. Ze produceren dan nog steeds foutloze Engelse antwoorden. “We kunnen er niet langer op vertrouwen dat antwoorden op enquêtes van echte mensen komen”, zegt onderzoeker Sean Westwood, universitair hoofddocent bestuurskunde aan Dartmouth College.
Om de kwetsbaarheid van online-enquêtes voor grote taalmodellen, zoals ChatGPT, te onderzoeken, creëerde Westwood een eenvoudige AI-tool, die werkt met een opdrachtvraag, een prompt, van 500 woorden. De AI-tool slaagde voor 99,8 procent van de tests, die ontworpen zijn om geautomatiseerde antwoorden te detecteren. Ook maakte hij geen fouten in strategische puzzels en wist hij zijn niet-menselijke aard succesvol te verbergen. De tool stemde antwoorden af op willekeurig toegewezen demografische gegevens, zoals het geven van eenvoudigere antwoorden bij een lagere opleiding.
“Dit zijn geen ‘gewone ouderwetse’ bots”, aldus Westwood. “Ze denken na over elke vraag en gedragen zich als echte, zorgvuldige mensen, waardoor de data er heel legitiem uitzien.”
Toen de chatbots geprogrammeerd waren om Democraten of Republikeinen te bevoordelen, gingen de goedkeuringscijfers voor de president van 34 procent naar 98 of 0 procent. De algemene steun voor de Republikeinen daalde van 38 naar 97 of 1 procent.
De gevolgen reiken veel verder dan alleen peilingen. Enquêtes zijn fundamenteel voor wetenschappelijk onderzoek in alle disciplines: in de psychologie om de psychische gezondheid te begrijpen, in de economie om consumentenuitgaven te volgen en in de volksgezondheid om risicofactoren voor ziekten te kunnen waarnemen. Duizenden peer-reviewed studies die jaarlijks worden gepubliceerd, vertrouwen op enquêtegegevens voor hun resultaten en om beleid te bepalen. “Met enquêtegegevens die door bots zijn besmet, kan AI het hele onderzoeksklimaat vergiftigen”, aldus Westwood.
Vergiftigd onderzoeksklimaat
De financiële prikkels om AI te gebruiken om enquêtes in te vullen zijn enorm. Menselijke respondenten verdienen doorgaans 1,50 dollar met het invullen van een enquête, terwijl AI-bots dit vaak gratis of voor maar 5 cent kunnen uitvoeren. Het probleem doet zich al voor in de dagelijkse praktijk. Uit een onderzoek uit 2024 bleek dat 34 procent van de respondenten AI had gebruikt om een open enquêtevraag te beantwoorden.
Westwood testte elke gebruikte AI-detectiemethode en geen enkele kon het handelen van het taalmodel aanduiden. Zijn onderzoek pleit voor transparantie van bedrijven die enquêtes afnemen door te eisen dat ze aantonen dat hun deelnemers echte mensen zijn. “We hebben nieuwe benaderingen nodig om de publieke opinie te meten die echt zijn ontworpen voor een AI-wereld”, zegt Westwood. “Er bestaat technologie om echte menselijke deelname te verifiëren. We hebben alleen de wil nodig om het ook daadwerkelijk toe te passen. Als we nu handelen, kunnen we zowel de integriteit van de peilingen behouden als de democratische verantwoording die ze bieden.”
Rol van AI in de Nederlandse verkiezingen
Dit is niet de eerste beïnvloeding van AI op de verkiezingen. Zo bleek bij de Nederlandse verkiezingen nog dat het AI-programma van Google, genaamd Gemini de partijprogramma’s van de VVD en de radicaal-rechtse PVV door elkaar haalde. Het was de eerste verkiezing voor de Tweede Kamer waarbij AI een rol speelde. Ook plaatsten twee kamerleden van de PVV anoniem aanstootgevende AI-gegenereerde afbeeldingen op Facebook van de voormalig lijsttrekker van GL-PvdA Frans Timmermans.
