Het aantal gewapende conflicten tussen landen is in 2025 explosief gestegen. Volgens nieuwe cijfers van het Uppsala Conflict Data Program (UCDP) bereikte het aantal oorlogen tussen staten het hoogste niveau sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Tegelijkertijd werd een recordaantal gewapende conflicten geregistreerd en liep ook het aantal dodelijke slachtoffers fors op.
Uit de analyse blijkt dat de wereld in 2025 werd geconfronteerd met een ongekende toename van internationale spanningen. Vooral de oorlog in Oekraïne, het conflict tussen Israël en Iran en de confrontaties tussen India en Pakistan droegen bij aan die ontwikkeling.
Oorlogen tussen staten verdubbelen opnieuw
In 2025 registreerde het UCDP acht gewapende conflicten tussen staten. Dat lijkt misschien geen indrukwekkend aantal, maar historisch gezien is het uitzonderlijk. Nog in 2023 telde de onderzoeksorganisatie slechts twee van dergelijke conflicten. Daarmee is het aantal in twee jaar tijd verviervoudigd.
Volgens UCDP-analist Shawn Davies wijst dit op een fundamentele verschuiving in de internationale veiligheidssituatie. “Lange tijd waren oorlogen tussen staten relatief zeldzaam, maar de ontwikkelingen van de afgelopen jaren wijzen op toenemende internationale spanningen en veranderingen in de mondiale veiligheidsorde”, stelt hij.
In totaal registreerde het UCDP in 2025 maar liefst 65 conflicten waarbij staten aan minstens één zijde betrokken waren. Ook dat is het hoogste aantal sinds de start van de metingen in 1946. Dertien van deze conflicten werden geclassificeerd als oorlog, wat betekent dat er binnen één kalenderjaar minimaal duizend doden vielen. Zo’n hoog aantal oorlogen werd voor het laatst gezien in 1992.
Bijna 250.000 doden door georganiseerd geweld
Niet alleen het aantal conflicten nam toe, ook het geweld zelf werd dodelijker. In totaal kwamen vorig jaar naar schatting 244.600 mensen om het leven door georganiseerd geweld. Daarmee was het afgelopen jaar het bloedigste sinds de genocide in Rwanda in 1994.
Veruit het grootste aandeel van die slachtoffers viel in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Daar registreerde het UCDP minstens 94.700 doden, goed voor ongeveer 62 procent van alle strijdgerelateerde sterfgevallen wereldwijd.
Leestip: De oorlog in Iran maakt de energietransitie nog weer een stapje moeilijker
Ook de oorlog tussen Israël en Hamas en het conflict in Soedan behoorden tot de dodelijkste ter wereld. Vooral in Soedan nam het geweld tegen burgers dramatische vormen aan. Na de verovering van de stad El Fasher in Darfur door de paramilitaire Sudan Founding Alliance (SFA) zouden grootschalige massaslachtingen hebben plaatsgevonden.
Volgens UCDP-projectleider Therese Pettersson zijn die gebeurtenissen uitzonderlijk. “Burgers worden sinds 2023 op grote schaal slachtoffer van geweld in Soedan, maar wat er in El Fasher gebeurde springt er zelfs historisch gezien uit.”
Meer eenzijdig geweld
Het aantal doden door zogenoemd eenzijdig geweld – geweld gericht op burgers – steeg daardoor met meer dan 400 procent ten opzichte van een jaar eerder. Er waren in totaal ongeveer 76.500 slachtoffers van dit type geweld, het hoogste aantal sinds 1994.
Opvallend genoeg daalde tegelijkertijd het aantal conflicten tussen niet-statelijke groepen. Denk daarbij aan rivaliserende milities of drugskartels, zoals die in Mexico. Deze conflicten eisten vorig jaar ongeveer 14.500 levens, het laagste aantal sinds 2013.
De cijfers schetsen daarmee een wereld waarin klassieke oorlogen tussen staten weer vaker voorkomen en het geweld tegelijkertijd steeds meer burgers treft. Een ontwikkeling die volgens onderzoekers wijst op een nieuwe en zorgwekkende fase in de mondiale veiligheidsorde.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
