Een onderzoek onder negen coronapatiënten met een verzwakt immuunsysteem levert opvallende resultaten op; zo stelden onderzoekers niet alleen de langstdurende corona-infectie ooit vast, maar stuitten ze ook op één van de eerste occulte corona-infecties.

Britse wetenschappers wilden graag nagaan hoe SARS-CoV-2 (het virus dat COVID-19 veroorzaakt) verandert als het langdurig huishoudt in het lichaam van mensen met een verzwakt immuunsysteem. “Tijdens de pandemie zijn nieuwe varianten van SARS-CoV-2 opgedoken,” legt onderzoeker Luke Blagdon Snell uit. “Sommige van deze varianten zijn besmettelijker, ziekmakender of maken vaccins minder effectief. Eén theorie is dat deze virale varianten evolueren in mensen met een immuunsysteem dat verzwakt is – bijvoorbeeld door ziekte of medische behandelingen zoals chemotherapie – en die langdurig door het virus geïnfecteerd kunnen worden.”Om die theorie nader te verkennen, bestudeerden wetenschappers mensen met een verzwakt immuunsysteem én een langdurige corona-infectie. “Wij wilden onderzoeken welke virusmutaties er in deze mensen optreden en of er ook nieuwe varianten ontstaan.”

Het onderzoek
De onderzoekers verzamelden negen mensen met een verzwakt immuunsysteem. Dat verzwakte immuunsysteem was in hun geval te herleiden naar het feit dat ze eerder een orgaantransplantatie hadden ondergaan, aan HIV of kanker leden of in de strijd tegen andere ziekten behandelingen ondergingen die hun immuunsysteem aantastten. Voor alle deelnemende proefpersonen gold dat ze minstens acht weken op rij positief testten op corona. En hoewel sommigen enkele weken later coronavrij konden worden verklaard, waren er ook twee mensen bij wie de infectie aanzienlijk langer – meer dan een jaar(!) – aanhield.

505 dagen
Eén van de proefpersonen testte 505 dagen voor zijn overlijden positief op corona, maar bleef in de gehele periode tussen die eerste positieve test en zijn sterfdag voortdurend positief testen. Het betekent dat zijn infectie dus 505 dagen – oftewel iets meer dan 16 maanden – aanhield. En dat is een record; nog niet eerder hebben onderzoekers zo’n langdurige corona-infectie gezien.

Of dat record lang stand zal houden, is twijfelachtig. Eén van de andere proefpersonen test namelijk inmiddels ook al 412 dagen positief en kan dat record dus nog weleens gaan verbreken.

Occulte infectie
Behalve langdurige infecties stuitten de onderzoekers tijdens het monitoren van deze coronapatiënten ook op één van de eerste zogenoemde ‘occulte corona-infecties’. “Occulte infecties beschrijven een situatie waarbij – bijvoorbeeld dankzij een negatieve test – wordt aangenomen dat iemand het virus volledig heeft opgeruimd, maar waarbij later toch blijkt dat er nog altijd sprake is van een infectie,” zo stellen de onderzoekers. Dit hebben we eerder gezien bij andere virussen, zoals de virussen die ebola of hepatitis B veroorzaken en onderscheidt zich van Long COVID, waarbij het virus doorgaans wel uit het lichaam is, maar de symptomen nog aanhouden.”

De patiënt met de occulte corona-infectie die de onderzoekers in hun studie beschrijven, ontwikkelde coronasymptomen en testte enige tijd positief. Maar na enkele maanden – en meerdere negatieve tests – ontwikkelde de patiënt weer coronaklachten. Een PCR-test viel positief uit en een analyse van het virus dat hij onder de leden had, wees uit dat het de Alpha-variant betrof. Die variant kwam in die periode echter al niet meer in Groot-Brittannië voor. “Het suggereert dat het virus sinds de eerste infectie in het lichaam aanwezig is gebleven, maar enige tijd ongedetecteerd bleef.”

Mutaties en nieuwe varianten
Het onderzoek lijkt ook iets meer inzicht te geven in het ontstaan van mutaties en nieuwe virusvarianten. Zo bleek het coronavirus in vijf van de negen patiënten minimaal één mutatie te ontwikkelen die we ook zien in de zogenoemde ‘zorgwekkende varianten’. “Het voorziet ons van bewijs dat mutaties die we aantreffen in zorgwekkende varianten ontstaan in patiënten met een verzwakt immuunsysteem en onderschrijft het idee dat nieuwe varianten van het virus zich in individuen met een verzwakt immuunsysteem kunnen ontwikkelen,” zo stellen de onderzoekers. “Het is echter belangrijk om op te merken dat geen van de individuen in onze studie nieuwe varianten ontwikkelden die uitgroeiden tot wijdverspreide zorgwekkende varianten. Bovendien blijft – ondanks dat deze studie laat zien dat nieuwe varianten kunnen ontstaan in individuen met een verzwakt immuunsysteem – onduidelijk of eerdere zorgwekkende varianten (zoals Alpha, Delta en Omikron) op dezelfde manier zijn ontstaan.”

Vier van de negen patiënten met een langdurige corona-infectie zijn uiteindelijk overleden. Van de vijf resterende patiënten zijn er twee behandeld met antilichamen en antivirale middelen, waarna ze het virus zijn kwijtgeraakt. Twee ander patiënten hebben geen behandeling ondergaan. En een derde patiënt test – ondanks een behandeling – nog altijd positief. “Patiënten met een verzwakt immuunsysteem en een aanhoudende infectie staan er vaak slecht voor,” benadrukt onderzoeker Gaia Nebbia. “Nieuwe behandelstrategieën zijn dringend nodig om af te kunnen rekenen met hun infectie. En zo kan mogelijk ook de opkomst van varianten voorkomen worden.”