Vandaag, op 15 januari 2026, viert Wikipedia zijn 25-jarig bestaan. Wat in 2001 begon als een experiment van ondernemers Jimmy Wales en Larry Sanger, is inmiddels uitgegroeid tot een platform met meer dan 65 miljoen artikelen in 300 verschillende talen. Vandaag de dag is de website niet meer weg te denken uit onze maatschappij, het staat wereldwijd in de top van best bezochte websites en wordt maandelijks 15 miljard keer geraadpleegd.
Het succes achter ‘Wiki’
Het succes van het project zit hem eigenlijk al in de naam: een samentrekking van het Hawaiiaanse woord ‘wiki’, wat snel betekent, en ‘encyclopedia’, het Engelse woord voor encyclopedie. Dankzij de speciaal ontworpen opensourcesoftware MediaWiki kan in principe iedere bezoeker een pagina bewerken.
Dat concept van ‘work in progress’ zorgt ervoor dat actuele informatie razendsnel verwerkt wordt. De digitale encyclopedie draait dan ook volledig op de inzet van vrijwilligers, de zogenoemde ‘Wikipediaan’. Maandelijks dragen bijna 250.000 mensen wereldwijd een steentje bij aan de inhoud op het platform.
Betrouwbaarheid onder de loep
Hoewel critici in het begin vreesden dat door deze manier van werken de ‘amateur’ de professionele schrijver zou verdringen, laten verschillende onderzoeken een ander beeld zien. Een studie, gepubliceerd in tijdschrift Nature, concludeerde in 2005 al dat Wikipedia op natuurwetenschappelijk gebied bijna net zo accuraat was als de gerenommeerde Encyclopædia Britannica.
De inhoud op de website is gebaseerd op vijf zuilen, waaronder een neutraal standpunt en verifieerbaarheid via betrouwbare bronnen. Tegenwoordig is Wikipedia zelfs de fundering voor de moderne wetenschap van kunstmatige intelligentie. De inhoud wordt intensief gebruikt voor het trainen van de grootste taalmodellen, zoals ChatGPT en Gemini.
Een demografische scheefgroei
Ondanks het succes wijst de wetenschap ook op structurele knelpunten. De gemeenschap aan vrijwilligers is namelijk geen exacte afspiegeling van de maatschappij. In mei en juni 2025 deed Wikipedia onderzoek onder de Nederlandse Wikipediabewerkers. Dit laat zien dat de overgrote meerderheid van de Wikipedianen in ons land man is (83 procent), de Nederlandse nationaliteit heeft (76 procent) en 40-plus is (62 procent).
Dat leidt tot een systematische bias, er zijn relatief minder biografieën over vrouwen en deze worden vaak anders geschreven dan die over mannen. Projecten zoals ‘Women in Red’ proberen dat gat actief te dichten.
Een monument van samenwerking
“Al vijfentwintig jaar laat Wikipedia zien wat er mogelijk is wanneer mensen wereldwijd hun kennis delen”, vertelt Cristina Fodor, directeur Wikimedia Nederland. “Als Wikimedia Nederland zijn we trots dat we samen met onze partners en vrijwilligers kunnen bijdragen aan een wereld waarin iedereen vrijelijk kan delen in het geheel van alle kennis.”
Na 25 jaar is Wikipedia veranderd van een digitale encyclopedie naar een veel breder systeem. Met verschillende initiatieven, zoals de Wikimedia Endowment, een fonds dat 100 miljoen dollar wil inzamelen, wordt er gewerkt aan het voortbestaan op de lange termijn.
