Toxoplasmose wordt vaak gezien als een onschuldige infectieziekte. Hoewel wereldwijd miljarden mensen besmet zijn, merken de meeste daar niets van. Toch waarschuwt een internationaal onderzoeksteam dat de parasiet risico’s met zich meebrengt die vaak over het hoofd worden gezien.
De ziekte kan ernstige oogschade veroorzaken en geldt wereldwijd als een belangrijke, maar vaak onderschatte oorzaak van verminderd zicht. Toch krijgt toxoplasmose nog steeds weinig aandacht en wordt de ziekte vaak verkeerd begrepen. Een onderzoeksteam onder leiding van Flinders University roept de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) daarom op om toxoplasmose officieel te erkennen als een verwaarloosde tropische ziekte.
Wat is toxoplasmose?
Toxoplasmose is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii. Naar schatting draagt ongeveer een derde van de wereldbevolking de parasiet bij zich. Mensen kunnen besmet raken door het eten van onvoldoende verhit vlees, het consumeren van besmet voedsel of water, of door contact met kattenuitwerpselen. Katten vormen namelijk de definitieve gastheer van de parasiet en kunnen besmettelijke eitjes uitscheiden.
Bij gezonde mensen verloopt de infectie meestal zonder symptomen. De parasiet blijft daarna levenslang in een rustende vorm in het lichaam aanwezig en kan bij een verzwakt immuunsysteem opnieuw actief worden, met name in de ogen.
Vooral tijdens de zwangerschap kan toxoplasmose ernstige gevolgen hebben. Wanneer een zwangere vrouw voor het eerst besmet raakt, kan de parasiet worden doorgegeven aan het ongeboren kind. Dat kan leiden tot een miskraam, vroeggeboorte of ernstige afwijkingen zoals hersen- en oogschade.
Schade aan het netvlies
Wanneer de parasiet het netvlies en het vaatvlies van het oog infecteert, kan er oculaire toxoplasmose optreden. Deze ooginfectie tast het netvlies aan en kan leiden tot permanent gezichtsverlies. “Toxoplasmose behoort tot de belangrijkste ooginfecties ter wereld en is een belangrijke oorzaak van gezichtsverlies”, zegt oogarts en onderzoeker Justine Smith van Flinders University in Australië. Toch krijgt de ziekte volgens haar opvallend weinig aandacht binnen internationale gezondheidsprogramma’s.
Toxoplasmose wordt vaak gezien als een onvermijdelijk gevolg van de dagelijkse interactie tussen mens en dier. Volgens onderzoeker João Furtado is dat echter een misverstand. “De besmettingsroutes zijn juist goed bekend”, zegt hij. “Dat betekent dat de ziekte in veel gevallen kan worden voorkomen en gecontroleerd.”
Meer aandacht nodig
De onderzoekers benadrukken dat vooral gemeenschappen met beperkte toegang tot gezondheidszorg, schoon drinkwater, veilige voedselvoorziening en prenatale zorg zwaar worden getroffen. Daardoor komen de ernstigste gevolgen, waaronder blindheid, relatief vaak voor in kwetsbare bevolkingsgroepen.
Ondanks de enorme wereldwijde verspreiding krijgt toxoplasmose minder onderzoeksgeld dan veel andere infectieziekten met een vergelijkbare of zelfs kleinere ziektelast. De onderzoekers stellen dat een officiële WHO-erkenning als verwaarloosde tropische ziekte nieuwe financiering kan vrijmaken voor onderzoek, preventie en effectievere behandelingen. Ook zou het landen kunnen stimuleren om preventieprogramma’s op te nemen in bestaande moeder- en kindzorgprogramma’s, voedselveiligheidssystemen en eerstelijnszorg.
Praktische oplossingen liggen voor het grijpen
De onderzoekers benadrukken dat veel gezondheidswinst relatief eenvoudig te behalen is. Betere voedselveiligheid, toegang tot schoon water, verbeterde sanitaire voorzieningen en screening tijdens de zwangerschap kunnen het aantal ernstige ziektegevallen aanzienlijk terugdringen.
Volgens de onderzoekers is het tijd om toxoplasmose niet langer te zien als een onvermijdelijke infectie, maar als een grotendeels voorkombaar gezondheidsprobleem. Gezien het feit dat de parasiet mogelijk miljarden mensen besmet, zou dat wereldwijd een groot verschil kunnen maken voor het voorkomen van vermijdbare blindheid.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
